Орталық Азиядағы экологиялық қауіпсіздікті жақсарту үшін экоцид нормасын үйлестіру мәселелері
DOI:
https://doi.org/10.47344/1wvmhj12Кілт сөздер:
экоцид, экологиялық құқық, экологиялық қауіпсіздік, климаттың өзгеруі, Орталық АзияАңдатпа
Орталық Азияның алдында тұрған экологиялық сын-қатерлер аймақтық экологиялық мәселелерді шешу үшін үйлестірілген құқықтық жүйені талап етеді. Бұл зерттеуде экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің бір тетігі ретінде экоцидке қатысты құқықтық нормаларды үйлестіру мүмкіндігі қарастырылады. Құрғақ аумақтар мен трансшекаралық су ресурстарын қамтитын Орталық Азия экожүйелері антропогендік өзгерістер мен қоршаған ортаның тозуы салдарынан қауіп-қатерге ұшырауда. Мақалада Орталық Азия мемлекеттерінің заңнамасына сыни талдау жүргізіліп, экоцидті — адамның әрекеті нәтижесінде табиғатқа келтірілетін жаппай зиянды білдіретін терминді — құқықтық тұрғыда реттеудегі қайшылықтар айқындалады. Аймақтың ортақ экологиялық кеңістігі мен мемлекеттердің өзара байланысын ескере отырып, зерттеу экоцидке қатысты келісілген құқықтық көзқарас әзірлеу қажеттілігін негіздейді. Сонымен қатар, Орталық Азия елдері арасындағы құқықтық нормаларды үйлестіру процесіне ықпал ете алатын өңірлік ынтымақтастық тетіктерінің әлеуетіне ерекше назар аударылады. Бұл ретте құқықтық үйлестірумен байланысты қиындықтар, соның ішінде ұлттық мүдделердегі айырмашылықтар қарастырылып, оларды еңсерудің ықтимал өңірлік механизмдері ұсынылады. Автордың қорытындысы бойынша, Орталық Азиядағы экоцидті құқықтық реттеуге бірыңғай көзқарас аймақтық экологиялық қауіпсіздікті қорғаудың тиімді жолдарының бірі болып табылады. Келісілген құқықтық реттеу экологиялық қатерлердің алдын алуға ғана емес, сонымен бірге Орталық Азияның бірегей табиғи мұрасын сақтауға да ықпал етеді.
